Siber güvenlik, dijital varlıkların yetkisiz erişim, kullanım, ifşa, değişiklik veya imhadan korunmasıdır. Bu alan, teknolojinin hızla ilerlemesiyle birlikte sürekli gelişmekte ve karmaşıklaşmaktadır. Dijital ekosistemdeki tehditlerin çeşitliliği ve sofistikeliği, siber güvenlik kavramlarının derinlemesine anlaşılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu sözlük, temel siber güvenlik terimlerini net ve anlaşılır bir biçimde açıklayarak, bu alana ilgi duyan herkes için bir başvuru kaynağı olmayı amaçlamaktadır.
Kimlik Doğrulama (Authentication)
Kimlik doğrulama, bir kullanıcının veya sistemin iddia ettiği kişi veya varlık olduğunu kanıtlama sürecidir. Bu, genellikle kullanıcı adı ve parola kombinasyonu, biyometrik veriler (parmak izi, yüz tanıma) veya tek kullanımlık şifreler (OTP) aracılığıyla gerçekleştirilir. Başarılı bir kimlik doğrulama, yetkili erişimin ilk adımıdır.
Kullanım Alanları ve Güvenlikteki Rolü: Kimlik doğrulama, hesaplara ve hassas verilere yetkisiz erişimi engellemenin temel taşıdır. Web uygulamaları, mobil cihazlar, ağ cihazları ve kurumsal sistemler gibi dijital platformların tamamında kullanılır. Örneğin, bir kullanıcının e-posta hesabına giriş yapabilmesi için doğru parola girmesi bir kimlik doğrulama örneğidir.
Riskler ve Yanlış Anlaşılmalar: Zayıf parolalar veya parola tekrarı kullanımı, kimlik doğrulama mekanizmalarını zayıflatabilir. Ayrıca, kimlik doğrulama ile yetkilendirme (authorization) kavramları sıklıkla karıştırılır; kimlik doğrulama kim olduğunuzu kanıtlarken, yetkilendirme ne yapabileceğinizi belirler.
Bu terimle ilgili en çok hangi konuda bilgi ihtiyacı duyduğunu merak ediyorum.
Sızma Testi (Penetration Testing)
Sızma testi, bir sistemin, ağın veya uygulamanın güvenlik açıklarını tespit etmek amacıyla gerçekleştirilen kontrollü ve yetkilendirilmiş bir simülasyonudur. Amaç, gerçek bir saldırganın kullanabileceği yöntemleri kullanarak potansiyel zafiyetleri ortaya çıkarmaktır.
Kullanım Alanları ve Güvenlikteki Rolü: Sızma testleri, bir organizasyonun savunma mekanizmalarının etkinliğini değerlendirmek, güvenlik politikalarının doğruluğunu test etmek ve olası ihlallerden önce riskleri azaltmak için kritik öneme sahiptir. Web uygulamaları, ağ altyapıları, kablosuz ağlar ve bulut ortamları üzerinde gerçekleştirilebilir. Örneğin, bir finansal kurumun müşteri verilerini barındıran web uygulamasının güvenliğini test etmek için sızma testi yapılabilir.
Avantajları ve Yaygın Yanlış Anlaşılmalar: Düzenli sızma testleri, güvenlik duruşunu proaktif olarak güçlendirir. Ancak, sadece tek seferlik bir faaliyet olarak görülmemelidir. Sızma testleri, bir zafiyet taraması (vulnerability scanning) değildir; zafiyet taraması mevcut açıkların listesini çıkarırken, sızma testi bu açıkları istismar etmeye çalışır.
Bu terimle ilgili en çok hangi konuda bilgi ihtiyacı duyduğunu merak ediyorum.
Fidye Yazılımı (Ransomware)
Fidye yazılımı, bilgisayar sistemlerine veya dosyalara erişimi engelleyerek, bu erişimi geri vermek için fidye talep eden kötü amaçlı yazılım türüdür. Saldırganlar genellikle şifreleme yöntemleri kullanarak verilere erişimi kısıtlar ve ödeme yapılması karşılığında şifre çözme anahtarını vaat eder.
Kullanım Alanları ve Güvenlikteki Rolü: Fidye yazılımları, bireyleri ve kurumları hedef alarak ciddi finansal kayıplara ve operasyonel aksaklıklara neden olabilir. Özellikle hassas verilerin bulunduğu kurumlar (sağlık sektörü, finans kuruluşları, kamu kurumları) yüksek risk altındadır. Sistemin düzenli olarak yedeklenmesi ve güncel tutulması, fidye yazılımı saldırılarına karşı temel savunma önlemlerindendir.
Riskleri ve Yaygın Yanlış Anlaşılmalar: Fidyeyi ödemek, verilerin geri alınacağının garantisi değildir ve yasa dışı faaliyetleri teşvik edebilir. Saldırılar genellikle e-posta ekleri, zararlı web siteleri veya zayıf güvenlik açıkları üzerinden yayılır. Güvenlik farkındalığı eğitimleri, kullanıcıları bu tür tehditlere karşı bilinçlendirmede önemli bir rol oynar.
Bu terimle ilgili en çok hangi konuda bilgi ihtiyacı duyduğunu merak ediyorum.
